السيد مرتضى العسكري

568

عقائد الإسلام من القرآن الكريم ( عقائد اسلام در قرآن كريم ) ( فارسى )

پايان سير و بررسى با آنچه آورديم به پايان سير خود در روش مكتب اهل بيت عليهم السّلام درباره عقايد اسلامى رسيديم . راه اهل بيت عليهم السّلام چنان كه در صفحات گذشته بيان شد ، راهى متكامل است كه از همه ابزارهاى شناخت ، در جاى خود ، بهره مىگيرد . مثلا مسائل الهيات و صفات بارى تعالى را از راه تجربى نمىكاود . زيرا ، اين مسائل از دسترس چنين ابزارى بدور است . همچنين ، جمود و پاى فشردن بر يك ابزار واحد ، مانند : اشراق باطنى و عشق و ذوق صوفى را نيز ، روا نمىدارد . همان‌گونه كه درباره عقل نيز ، غلوّ و زياده‌روى نكرده و آن را مستقل و مدرك همه امور - از جمله غيب و نهان و جزئيات معاد - نمىداند ؛ و درباره وحى مىگويد : درك وحى بدون بهره‌گيرى از نور عقل ناشدنى است . مكتب اهل بيت عليهم السّلام هر چه را به صورت روايت و سنّت و نقل باشد - تا هنگامى كه درستى نسبت آن به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و صحابه و امامان عليهم السّلام ثابت نباشد ، و تا هنگامى كه آن را با ساير نصوص و تصريحات كتاب اللّه مقابله ننمايد ، و عام و خاص و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه و حقيقت و مجاز آن را نشناسد - مبادرت به قبول آن نخواهد كرد . و در يك كلام ، اين مكتب متمركز بر « اجتهاد » به معناى بذل جهد و توان است ، و تلاش در به كارگيرى همه توان براى فهم مقصود شرعى از نصوص را ، وجهه همت خود نموده است . در عين حال ، از نقد و بررسى و مناظره و مناقشه علمى - تا هنگامى كه از برانگيختن عواطف يا ايجاد دشمنى بدور باشد - نه تنها سرباز نمىزند ، بلكه آن را فراخوانى و دعوت به راه پروردگار و جدال احسن و حكمت و موعظه حسنه مىداند . همان‌گونه كه خداى متعال فرموده : وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( ) وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ وَ نُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ .